درس دوم:
- در باب يك موضوع و يك شخصيّت، حرفها، تحليلها و ضربالمثلهاى
متضاد جور كنيد; تا در تمام مجامع، حرف براى گفتن داشته باشيد.
به اقتضاى صفاى كودكانه، تصوّر اوليّهى ما اين بود كه بهتر اين است كه در
زندگى صادق باشيم; طىّ يك اقدام دوتلاشه! اوّل به حق برسيم و بعد، از آن
دفاع كنيم. با «لشگرخنده» كه آشنا شديم، ديديم كه عجبا كه اين خبرها هم
نيست. لشگر بر اين باور است كه مگر سرمان را خر گزيده كه سرى را كه درد
نمىكند، دستمال ببنديم و در مورد چيزهاى نالازم تلاش كنيم; آنهم براى
رسيدن به حقّى كه دگم است و غيور. مىدانيد كه حق مىگويد: من و تنها من و
باطل نه! تازه اگر هم به حق رسيدهايم، چه لزومى دارد براى به كرسىنشاندنش
يقه جر دهيم؟ (يقهى خود يا ديگرى منظور است.) اين وضعيّت ادامه داشت
و ما هميشه مدافع حقايقى بوديم كه بهشان مىرسيديم. در سياست از امام
خمينى حمايت مىكرديم و كوتاه هم نمىآمديم. در جلسات خانوادگى و
دوستانه هميشه در كفّهاى قرار مىگرفتيم كه حامى امام باشد. چقدر بابت اين
كار با پسردايى و عموزاده بحث و جدل كرديم و آخر كار نه ما به زمرهى ايشان
درآمديم و نه آنها به جرگهى ما پيوستند. در باب موسيقى از شجريان دفاع
كرديم. خوانندههاى پاپخوان را دست انداختيم و طرفداران صداى آنها را به
باد سخره گرفتيم و با خودمان بد كرديم. خيال مىكرديم همه همينجورند و با
چماق حقجويى توى سر باطل مىكوبند و آخر كار، يك حق را بر نعش
باطلهاى بسيار، علم مىكنند. خيال مىكردم همه مثل ما هستند. تا اينكه در قم
با «لشگر خنده» برخورديم و اين آدم در رشتهى خطاطى و خوشنويس درسى
به ما داد كه در همهى رشتهها كاربرد داشت. درس بزرگش اين بود كه براى
نمونه مشتى كلمه و جمله و استدلال و صغرى، كبرى رديف كرده بود در
تعريف و تمجيد از استاد غلامحسين اميرخانى; استاد شهير و معاصر و هنوز
در قيد حيات رشتهى خوشنويسى. جملاتى دال بر مفتونبودن ايشان نسبت
به اين استاد خط و اينكه او نقطهعطفى در تاريخ خوشنويسى ايران است و
خطوطش را بايد فتوكپى كرد و داشت و نگريست و مشق كرد و از
ريزهكارىهايش در قلمگذارى و مركّببردارى و انتخاب شعر و غيره و غيره
آموخت. مىگفت كه مغزِ نغز خطّ اميرخانى، همان سبك و شيوهى ميرعماد
است و او لعابى و پوستهاى بر آن كشيده است كه اين پوسته است كه به نام
شيوهى اميرخانى معروف است; وگرنه بنمايهى هنر او از اساتيد طراز اوّل
صفوى و قاجارى است. اين از يك سو. از ديگر سو همين لشگر خنده،
مجموعهاى از استدلالها را آماده داشت در اينكه اميرخانى خط را خراب كرد
و در مواردى به گند كشيد و چقدر بعضى حركاتش را بد مىنويسد و مثلا
اينكه اين پوستر، بدترين كار اميرخانى است و از اين خرابتر نمىشود. اين دو
مجموعه استدلال در دو جا كاربرد دارد. هر جا لشگر خنده برمىخورد به
كسانى كه با آنها خوردهحساب دارد; يا قصد انتقاد از آنها يا تكّهپرانى به آنها را
دارد; اگر پيرو شيوهى اميرخانى باشند، با كوبيدن اميرخانى و بزرگكردن نقاط
ضعف كار هنرى او، افراد مزبور را سكّهى يك پول مىكند. و اگر طرف
حسابش مخالفان اميرخانى باشد، دم از قوّتهاى اميرخانى مىزند و باز پيروز
ميدان است. ديگر امروز در حيطهى خوشنويسى قم، كسى شك ندارد كه
حسن اعرابى با آقاى احمد عبدالرّضايى (معروف به حاجى) و استاد موحّد در
دو جبههاند و حتّى اگر بر سر سفرهى اُلويهى على معماريان بنشينند و با هم
بگوبخند داشته باشند، رقيب همند. عبدالرّضايى (بجز چند مورد) شهره در
مخالفت با اميرخانى است و لشگر خنده هر جا كه به دندهى مخالفت با
عبدالرّضايى (و البتّه اغلب در پشت سر او) مىافتد، از مُحسّنات كار اميرخانى
مىگويد و اينكه او آفاق خوشنويسى ايران را درنورديده و اين جماعت قمى
خطّشان از عوارضى اتوبان قم - تهران آنورتر نمىرود و دلشان به همين چند
شاگرد سينهچاكشان كه حاجى، حاجى مىكنند خوش است. و هر جا كه اين
جناب لشگر در حضور عبدالرّضايى است (كه معمولا غلاف مىكند) به
دندهى تكّهپرانى به شيخك مىافتد، از اميرخانى بد مىگويد كه نمونهاش را در
شب دعاى توسّل خوشنويسان در منزل شيخك در مرداد امسال ديدند و
ديديم كه شيخك اسلايدهايى را بر پرده نشان داد. پوسترى از اميرخانى با
مضمون «نقش پاى رفتگان هموار سازد راه را» وقتى در پاركينگ تاريك و 55
مترى شيخك بر پرده نقش بست، لشگر خنده گفت: چقدر بد نوشته اين خط
را! اين چه «ر» نوشتنى است؟! اهاهاه!
